Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn - ĐHQGHN

Khoa Văn học chủ trì giới thiệu và dịch thuật công trình Lược sử văn học Việt Nam ra thế giới

Chủ nhật - 07/09/2025 21:57

Xuất phát từ thực tiễn chuyên môn, tại Hội thảo Văn hóa, văn học Việt Nam - Trung Quốc trong bối cảnh thời đại số do Trường Đại học KHXH&NV - ĐHQG Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Trung văn Đài Loan (Trung Quốc) tổ chức tại Hà Nội vào ngày 01-02/04/2023, vấn đề cần thiết phải có một công trình lịch sử văn học Việt Nam được dịch và giới thiệu tại Đài Loan (Trung Quốc) để thể hiện tiếng nói của giới khoa học Việt Nam ở nước ngoài đã được đặt ra.

Lược sử văn học Việt Nam là công trình do GS. Trần Đình Sử chủ biên, được Nhà xuất bản Đại học Sư phạm ấn hành lần đầu vào năm 2020, từ đó đến nay đã nhiều lần tái bản. Năm 2022, công trình nhận được Tặng thưởng mức B của Ban Bí thư tại Lễ trao tặng thưởng các tác phẩm lý luận, phê bình văn học nghệ thuật xuất bản năm 2021. Đây là sự ghi nhận quan trọng đối với những công trình phục vụ trực tiếp cho định hướng lãnh đạo của Đảng, Nhà nước trên lĩnh vực văn học, nghệ thuật.

Xuất phát từ thực tiễn chuyên môn, tại Hội thảo Văn hóa, văn học Việt Nam - Trung Quốc trong bối cảnh thời đại số do Trường Đại học KHXH&NV - ĐHQG Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Trung văn Đài Loan (Trung Quốc) tổ chức tại Hà Nội vào ngày 01-02/04/2023, vấn đề cần thiết phải có một công trình lịch sử văn học Việt Nam được dịch và giới thiệu tại Đài Loan (Trung Quốc) để thể hiện tiếng nói của giới khoa học Việt Nam ở nước ngoài đã được GS. Trần Ích Nguyên - một chuyên gia nghiên cứu Việt Nam hàng đầu ở Đài Loan - đặt ra. Sau Hội thảo, với sự tham vấn chuyên môn trực tiếp từ PGS.TS. Trần Khánh Thành (Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương), sự ủng hộ từ Hiệu trưởng Nhà trường - GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, dự án giới thiệu và dịch thuật Lược sử văn học Việt Nam đã được khởi động trên cơ sở hợp tác của các bên gồm Trường Đại học KHXH&NV- ĐHQG Hà Nội (PGS.TS. Nguyễn Thu Hiền, khi ấy đảm nhiệm vị trí Phó Trưởng Khoa Văn học kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc), Trường Đại học Thành Công (GS. Trần Ích Nguyên) và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (PGS.TS. Nguyễn Bá Cường, Giám đốc Nhà xuất bản Đại học Sư phạm).

Nguồn ảnh: Khoa Văn học

Tháng 7 năm 2023, công việc thảo luận các vấn đề về thủ tục, bản quyền với các Nhà xuất bản được khởi động. Tháng 1 năm 2024, đội ngũ dịch thuật được lựa chọn và quy tụ từ các cơ sở đào tạo, nghiên cứu uy tín trong cả nước đã bắt tay triển khai công việc. Nòng cốt của nhóm dịch thuật gồm các nhà khoa học đến từ Trường Đại học KHXH&NV-ĐHQG Hà Nội (Khoa Văn học, Khoa Đông phương học), kết hợp với các nhà khoa học của Trường Đại học KHXH&NV-ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh (Khoa Văn hóa học, Khoa Đông phương học) và Trường Đại học Thành Công (Khoa Văn học Trung Quốc). Đầu năm 2025, toàn bộ bản dịch đã được hoàn tất công việc chuyển ngữ sang Trung văn phồn thể và chuyển tới Nhà xuất bản Vạn quyển lâu của Đài Loan để thực hiện các bước của khâu biên tập, hiệu đính.

Tháng 5 năm 2025, để giúp độc giả Đài Loan nói riêng và cộng đồng học thuật Hoa ngữ nói chung có thêm nhiều thông tin khoa học về sự ra đời của bản dịch Trung văn phồn thể của công trình Lược sử văn học Đài Loan, GS. Trần Ích Nguyên cùng PGS.TS. Nguyễn Thu Hiền đã tổ chức một chuyên đề trên Tạp chí Quốc văn thiên địa (Đài Loan) gồm 7 bài viết khác nhau. Bên cạnh Lời tựa dành cho bản Trung văn phồn thể của GS. Trần Đình Sử, GS. Trần Ích Nguyên có bài viết Lời của người biên dịch và thẩm định - Thực hiện một ước mơ. Khoa Văn học thể hiện tiếng nói chuyên môn với 3 bài viết Lược sử văn học Việt Nam - Một cuốn sách nhiều thông điệp khoa học của PGS.TS. Trần Khánh Thành, Một số vấn đề đáng chú ý từ công trình Lược sử văn học Việt Nam của GS.TS. Trần Nho Thìn và Dịch thuật Lược sử văn học Việt Nam: Hành trình hợp tác học thuật và thông điệp đối thoại học thuật của PGS.TS. Nguyễn Thu Hiền. Nhóm các bài viết trong số chuyên đề đều góp phần khẳng định sứ mệnh khoa học, văn học và văn hóa của Lược sử văn học Việt Nam - một cuốn sách đã bao quát được toàn bộ tiến trình văn học Việt Nam từ khởi thủy đến hiện đại, làm nổi rõ những đặc điểm cơ bản, các khuynh hướng tiêu biểu và những tác giả nổi bật trong từng thời kỳ văn học. Từ các ngữ liệu phong phú, cuốn sách đã làm sáng tỏ bản sắc văn hóa Việt Nam trong quá trình tiếp biến văn hóa khu vực và thế giới.

Nguồn ảnh: NXB Vạn quyển lâu

Công trình Lược sử văn học Việt Nam được dịch sang Trung văn phồn thể và xuất bản ở Đài Loan là kết quả của một hành trình hợp tác bền bỉ giữa Trường Đại học KHXH&NV-ĐHQG Hà Nội và Trường Đại học Thành Công (Đài Loan, Trung Quốc) với vai trò kết nối học thuật đặc biệt quan trọng của GS. Trần Ích Nguyên, nhà khoa học cả cuộc đời dành tâm huyết và công sức cho sự nghiệp nghiên cứu về văn hóa, văn học Việt Nam cũng như không ngừng nỗ lực kết nối để xây dựng cộng đồng nghiên cứu văn hóa, văn học Việt Nam ở Đài Loan.

Sự thành công của dự án giới thiệu và dịch thuật công trình Lược sử văn học Việt Nam ra thế giới cho thấy tính tiên phong và trách nhiệm của Trường Đại học KHXH&NV-ĐHQG Hà Nội trong hoạt động thúc đẩy giao lưu học thuật quốc tế về nghiên cứu khoa học cơ bản; đồng thời cũng cho thấy tinh thần cởi mở, tầm nhìn khai phóng của Nhà trường trong việc kết nối và xây dựng mạng lưới, đội ngũ nghiên cứu học thuật ở Việt Nam. Đóng góp vào thành công ấy, các cán bộ, giảng viên của Khoa Văn học (PGS.TS. Nguyễn Thu Hiền, ThS. Nguyễn Thanh Diên, TS. Ngô Viết Hoàn) đã thể hiện được trách nhiệm quốc gia, khẳng định được năng lực học thuật quốc tế và nâng cao vị thế của đơn vị trên bản đồ học thuật thế giới.

Thông tin xuất bản của công trình Lược sử văn học Việt Nam tại Đài Loan: Xem tại đây
Thông tin số tạp chí chuyên đề giới thiệu về công trình Lược sử văn học Việt Nam tại Đài Loan: Xem tại đây

Tác giả: Khoa Văn học